Mục tiêu tổng thể và các chỉ tiêu định lượng trong công tác chống khai thác thủy sản hủy diệt
Theo Kế hoạch, mục tiêu chung được xác định là triển khai sâu rộng trong toàn hệ thống chính trị và Nhân dân việc thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm ngăn chặn, đẩy lùi và tiến tới chấm dứt tình trạng khai thác thủy sản mang tính hủy diệt, tận diệt. Trọng tâm của mục tiêu này là bảo vệ, phục hồi và phát triển bền vững nguồn lợi thủy sản, gắn với bảo vệ môi trường sinh thái biển và ven biển, đồng thời bảo đảm sinh kế lâu dài cho cộng đồng dân cư, đặc biệt là ngư dân vùng ven biển và nội đồng.
Về mục tiêu cụ thể, Kế hoạch đặt ra hàng loạt chỉ tiêu mang tính định lượng rõ ràng. Trước hết, tỉnh Cà Mau yêu cầu 100% cán bộ, đảng viên, Nhân dân và các tổ chức, cá nhân liên quan phải được tuyên truyền, nâng cao nhận thức và ký cam kết không sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng chất nổ, xung điện, chất độc, hóa chất cấm và ngư cụ cấm trong khai thác thủy sản. Đây là chỉ tiêu có tính bao trùm, thể hiện quan điểm không để tồn tại “vùng trống” trong công tác tuyên truyền và cam kết chấp hành pháp luật.
Song song đó, tỉnh đặt mục tiêu xây dựng ít nhất 03 mô hình đồng quản lý bảo vệ nguồn lợi thủy sản, trong đó có 02 mô hình đồng quản lý ven biển và 01 mô hình đồng quản lý nội đồng. Việc phát triển các mô hình này nhằm phát huy vai trò của cộng đồng trong quản lý, giám sát và bảo vệ nguồn lợi tại chỗ, từng bước chuyển từ quản lý đơn thuần bằng mệnh lệnh hành chính sang quản lý có sự tham gia của người dân.
Chỉ tiêu then chốt là phấn đấu đến cuối năm 2026, trên địa bàn tỉnh không còn tình trạng khai thác thủy sản bằng chất nổ, xung điện, chất độc, hóa chất cấm và ngư cụ cấm mang tính hủy diệt, tận diệt nguồn lợi. Đây được xem là mốc thời gian quan trọng, đặt ra yêu cầu rất cao đối với cả hệ thống chính trị, lực lượng chức năng và chính quyền cơ sở.
Tuyên truyền, ký cam kết và kiểm soát chặt chẽ từ cơ sở với các mốc thời gian cụ thể
Công tác tuyên truyền được triển khai với tần suất và cường độ cao. Các cơ quan truyền thông của tỉnh được giao nhiệm vụ thực hiện tuyên truyền ít nhất 02 tin, bài mỗi tuần trên báo, đài và Cổng thông tin điện tử tỉnh, trong khi hệ thống đài, trạm truyền thanh cơ sở phát tin với tần suất 02 lần mỗi ngày. Ở cấp xã, các kế hoạch tuyên truyền chi tiết phải được ban hành, tài liệu tuyên truyền như tờ rơi, pano, áp phích phải hoàn thành trước ngày 01/02/2026, bảo đảm nội dung ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ.
Đi liền với tuyên truyền là việc tổ chức ký cam kết. Kế hoạch yêu cầu 100% tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động khai thác thủy sản và sử dụng kích điện để thu hoạch thủy sản nuôi phải ký cam kết không vi phạm các quy định về khai thác hủy diệt. Việc rà soát, lập danh sách các đối tượng này phải hoàn thành trước ngày 01/02/2026 và được cập nhật thường xuyên. Công tác kiểm tra việc thực hiện cam kết được tiến hành định kỳ và đột xuất, với yêu cầu xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, kể cả xem xét thu hồi giấy phép, giấy xác nhận đăng ký nuôi thủy sản chủ lực nếu tái phạm.
Tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm: Lộ trình hướng tới chấm dứt khai thác tận diệt trước năm 2026
Kế hoạch của tỉnh Cà Mau dành sự quan tâm lớn cho nhóm nhiệm vụ tuần tra, kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm, coi đây là “mũi nhọn” trong việc chấm dứt khai thác thủy sản hủy diệt. Theo đó, các kế hoạch tuần tra toàn diện trên địa bàn tỉnh, bao gồm vùng nước nội đồng, vùng biển ven bờ, khu vực các trụ điện gió, phải được xây dựng và ban hành trước ngày 01/02/2026.
Công tác tuần tra được yêu cầu triển khai thường xuyên, liên tục, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, trong đó công an cơ sở giữ vai trò nòng cốt tại khu vực nội đồng, còn lực lượng kiểm ngư, biên phòng đảm nhiệm khu vực ven biển và biển. Mục tiêu đặt ra là kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm mọi hành vi sử dụng chất nổ, xung điện, chất độc, ngư cụ cấm, không để tái diễn tình trạng khai thác tận diệt.
Đặc biệt, Kế hoạch quy định rõ trách nhiệm của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, yêu cầu trước ngày 30/12/2026, trên địa bàn không còn tình trạng vi phạm khai thác hủy diệt. Nếu để xảy ra vi phạm, Chủ tịch UBND cấp xã phải chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND tỉnh. Đây là quy định thể hiện rõ tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm” trong tổ chức thực hiện.
Phục hồi nguồn lợi thủy sản và phát triển sinh kế bền vững với nhiều chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030
Không chỉ tập trung vào ngăn chặn vi phạm, Kế hoạch của tỉnh Cà Mau đặc biệt chú trọng đến các giải pháp phục hồi nguồn lợi và ổn định sinh kế cho người dân. Trong đó, việc thả bổ sung nguồn lợi thủy sản tại các vùng nước tự nhiên được triển khai theo lộ trình rõ ràng, với kế hoạch thực hiện ban hành trong tháng 4/2026, triển khai thả giống từ tháng 4/2026 và tổ chức các đợt thả bổ sung lớn từ tháng 10/2026, sau đó duy trì thường xuyên. Toàn bộ quá trình đều yêu cầu thống kê, báo cáo số lượng con giống, đơn vị tài trợ và kết quả thực hiện.
Kế hoạch cũng đặt mục tiêu thả rạn nhân tạo và xây dựng các khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản, các khu vực sinh sản và khu sản xuất nguồn giống tập trung. Việc rà soát, khảo sát, đề xuất thành lập các khu vực này được thực hiện từ tháng 01/2026, trong khi các dự án, chương trình triển khai phải hoàn thành phê duyệt trong tháng 02/2026.
Đối với mô hình đồng quản lý, giai đoạn 2025 - 2030, tỉnh triển khai nhiều dự án cụ thể. Riêng tại xã Đá Bạc, trong tháng 12/2025, tỉnh đã đặt mục tiêu thành lập 01 Tổ cộng đồng quản lý nguồn lợi thủy sản ven bờ với quy mô khoảng 500 ha. Về dài hạn, đến năm 2030, mỗi xã, phường ven biển trong tỉnh phải thành lập tối thiểu 01 tổ chức cộng đồng quản lý bảo vệ nguồn lợi thủy sản, trong khi khu vực nội đồng hình thành các tổ cộng đồng quản lý chống khai thác tận diệt.
Song song đó, tỉnh triển khai các mô hình sinh kế gắn với nuôi trồng thủy sản, du lịch cộng đồng và nghề cá giải trí trong giai đoạn 2026 - 2030, nhằm tạo nguồn thu ổn định, giảm phụ thuộc vào khai thác tự nhiên. Riêng tại các khu bảo tồn biển, tỉnh đặt mục tiêu hình thành 03 tổ chức cộng đồng tại các cụm đảo Hòn Đá Bạc, Hòn Chuối - Hòn Hàng và Hòn Khoai, góp phần gắn bảo tồn với sinh kế.
Quản lý tàu cá và số hóa nghề cá: Hướng tới 100% tàu cá được kiểm soát chặt chẽ
Một nội dung quan trọng khác của Kế hoạch là quản lý, kiểm soát chặt chẽ hoạt động tàu cá. Theo đó, tỉnh đặt mục tiêu 100% tàu cá trên địa bàn được đăng ký, đăng kiểm và cấp hoặc gia hạn giấy phép khai thác theo đúng quy định. Đồng thời, 100% tàu cá đủ điều kiện phải được cập nhật đầy đủ, chính xác thông tin vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase và hệ thống VMS, gắn với định danh điện tử VNeID.
Đối với tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, Kế hoạch yêu cầu lập danh sách chi tiết, niêm yết công khai tại cộng đồng, tổ chức niêm phong tàu, không để ngư cụ và trang thiết bị trên tàu, bố trí vị trí neo đậu tập trung và giao chính quyền cơ sở giám sát. Các tàu cá nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU phải được số hóa 100%, bảo đảm truy xuất được toàn bộ quá trình quản lý và xử lý.
Với hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu và nhiệm vụ được lượng hóa rõ ràng, Kế của tỉnh Cà Mau thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc chấm dứt tình trạng khai thác thủy sản mang tính hủy diệt, tận diệt. Việc đặt mốc thời gian cuối năm 2026 để không còn tình trạng sử dụng chất nổ, xung điện, chất độc, ngư cụ cấm cho thấy cách tiếp cận quyết liệt, đồng thời gắn trách nhiệm cụ thể cho từng cấp, từng ngành.
Về lâu dài, các giải pháp phục hồi nguồn lợi, phát triển đồng quản lý và sinh kế bền vững đến năm 2030 được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc để ngành thủy sản Cà Mau phát triển theo hướng hiệu quả, có trách nhiệm và bền vững, vừa bảo vệ hệ sinh thái, vừa bảo đảm sinh kế ổn định cho cộng đồng ngư dân ven biển và nội đồng.
Hải Đăng